Απόσπασμα από το ερευνητικό άρθρο :

Tanner, A., & Dounavi, K. (2020). Maximizing the potential for infants at-risk for autism spectrum disorder through a parent-mediated verbal behaviour intervention. European Journal of Behavior Analysis.

 

 Μια απο τις πιο συχνές ενδείξεις μη τυπικής ανάπτυξης είναι η μειωμένη κοινωνική επικοινωνία και η μετατόπιση του βλέμματος του βρέφους προς το κοινό αντικείμενο/κατεύθυνση που κοιτάζει ο ενήλικας. Η ανάπτυξη της κοινής προσοχής, δηλαδή η ικανότητα του βρέφους να «συντονίζει την προσοχή του μεταξύ αντικειμένων και ανθρώπων που αλληλεπιδρούν με σκοπό να αποκτήσει γνώση των αντικειμένων ή γεγονότων».

Συμπεριφορές κοινής προσοχής αποτελούν το μοίρασμα της προσοχής (δηλ ακολουθώ το βλέμμα του ενήλικα προς ένα αντικειμενο η γεγονός) και η κατεύθυνση της προσοχής προς το άλλο άτομο.

Η ακολουθία του βλεμματος του ενήλικα από την πλευρά του βρέφους αποτελεί θεμελιώδη ικανότητα σχετικά με την αναγνώριση του προσώπου και την κατανόηση των πρώιμων επικοινωνιακών σημαδιών.

Τα βρέφη πρέπει να έχουν αναπτύξει αυτή την δεξιότητα μέχρι την ηλικία των 12 μηνών.

Κατά την περίοδο της βρεφικής ηλικίας (κάτω των 18 μηνών) δεν παρατηρούνται στερεότυπες κινήσεις, πράγμα που παρουσιάζεται και παρατηρείται συχνότερα σε επόμενους μήνες ανάπτυξης ( δηλ. στους 24 μήνες). Επομένως η απουσία στερεότυπων κινήσεων δεν αποτελεί επιβεβαιωτικό παράγοντα απουσίας ΔΑΦ κατά την βρεφική ηλικία.

Επίσης παρατηρείται ότι τα τυπικά βρέφη χρησιμοποιούν κατά τους 12 πρώτους μήνες της ζωής μια ποικιλία νευμάτων/σημαδιών επικοινωνίας και συνεχίζουν να χρησιμοποιούν αυτά τα σημάδια και πριν επέλθει η ανάπτυξη της ομιλίας. Αντίθετα, τα βρέφη στα οποία αργότερα δόθηκε η διαγνωση ΔΑΦ, έτειναν κατά τους 12 πρώτους μήνες της ζωής να χρησιμοποιούν λιγότερα νεύματα/σημάδια επικοινωνίας.

Το εντατικό θεραπευτικό πρόγραμμα παρέμβασης που ξεκινάει κάτω από την ηλικία των 3 ετών, συσχετίζεται με αισιόδοξα θεραπευτικά αποτελέσματα και αύξηση του δείκτη νοημοσύνης των βρεφών. Κατά την διάρκεια των τριων πρώτων χρόνων της ζωής, ο εγκέφαλος εμφανίζει την μεγαλύτερη πλαστικότητα του, δηλαδή δημιουργείται το σύστημα νευρώνων του εγκεφάλου και οι συνάψεις μεταξύ των νευρώνων.

Η πολύ πρώιμη παρέμβαση μεγιστοποιεί το δυναμικό των βρεφών και μειώνει σημαντικά τα συμπτώματα ΔΑΦ πριν την ολοκληρωτική παρουσίαση τους και την επιβεβαίωση της διάγνωσης.

Σε αυτές τις πολύ μικρές ηλικίες, η παρέμβαση διευκολύνεται από την εκπαίδευση του γονέα ως θεραπευτή του παιδιού του, καθώς η εμπλοκή του γονέα αυξάνει την ποιότητα της αλληλεπίδρασης του με το βρέφος.

Η παρέμβαση εστιάζει στην κοινωνική επικοινωνία, όπως η παρακολούθηση των οικείων φωνών και των ερεθισμάτων του προσώπου, καθώς και στην απόκτηση βλεμματικής επαφής. Αν και η βλεμματική επαφή, ως δεξιότητα, κατακτάται εως τον 6ο μήνο, τα βρέφη με κίνδυνο εμφάνισης ΔΑΦ μειώνουν αυτή την δεξιότητα μεταξύ 2-6 μηνών.

 

AUTISM 300X300px 2019 2020

 

H θεραπευτική παρέμβαση με τουβλάκια Lego (LEGO®-based therapy) είναι ένα κοινωνικό αναπτυξιακό πρόγραμμα για άτομα με αυτισμό ή συναφείς επικοινωνιακές δυσκολίες.

Τα παιδιά συνεργάζονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν μοντέλα από τουβλάκια Lego και μέσω αυτής της διαδικασίας έχουν την δυνατότητα να αναπτύξουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, όπως την ενναλαγή της σειράς, την συνεργασία και την κοινωνική επικοινωνία.

Η παρέμβαση μεσω Lego μπορεί να γίνει ατομικά ή ομαδικά και ο θεραπευτής διευκολύνει την διαδικασία, χωρίς όμως να την κατευθύνει. Ο στόχος είναι τα παιδιά να απολαμβάνουν την ενασχόληση με τα τουβλάκια Lego, να περνούν όμορφα και ταυτόχρονα να εξελίσσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες.

Σε μια συνεδρία Lego

Οι συνεδρίες κατασκευής μοντέλων μέσω Lego είναι ευέλικτες, καθώς δεν έχει σημασία τι θα κατασκευάσουν τα παιδιά αλλά πως θα συνεργαστούν για να το κατασκευάσουν.

Κάθε παιδί έχει έναν διαφορετικό ρόλο. Οι ρόλοι που αναλαμβάνουν τα παιδιά είναι:

Μηχανικός: περιγράφει τις οδηγίες κατασκευής

Προμηθευτής: βρίσκει τα κομμάτια

Χτίστης: κατασκευάζει το μοντέλο, με βάση τις οδηγίες του μηχανικού και τα κομμάτια που του έχει δώσει ο προμηθευτής.

Αρχικά τα παιδιά κατασκευάζουν δομημένα μοντέλα, βλέποντας τις οδηγίες από το εγχειρίδιο. Σταδιακά προχωρούν στην κατασκευή των δικών τους μοντέλων.

 

 

Αναζητούμε φοιτητή/φοιτήτρια λογοθεραπείας για να ξεκινήσει την πρακτική του/της άσκηση στο γραφείο μας.

Επικοινωνία είτε στο e-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. είτε τηλεφωνικά στο 2821071506.

Dawson, G., Toth, K., Abbott, R., Osterling, J., Munson, J., Estes, A., & Liaw, J. (2004). Early Social Attention Impairments in Autism: Social Orienting, Joint Attention and Attention to Distress. Developmental Psychology, 40(2), pp. 271-283

Στην εισαγωγή του συγκεκριμένου άρθρου περιγράφονται πολύ ωραία οι διαφοροποιήσεις στην ορολογία, όταν αναφερόμαστε στις λεπτές εκφάσεις της εμπλοκής του βρέφους με τον ενήλικα.

H αναγνώριση των συμπτωμάτων που κάνουν ένα μικρό παιδί να αποκλίνει από την τυπική ανάπτυξη μπορεί να επιτρέψει την πρώιμη ανίχνευση του αυτισμού.

Στο παρών άρθρο, κατά την εισαγωγή, δίνονται οι ορισμοί των εξής λεπτών εννοιών: social orienting, joint attention και attention to distress.

Social orienting (μετατόπιση της προσοχής προς τα κοινωνικά ερεθίσματα)

Tα παιδιά με αυτισμό εμφανίζουν δυσκολία να κατευθύνουν αυθόρμητα το βλέμμα τους σε κοινωνικά ερεθίσματα που συμβαίνουν φυσικά στο περιβάλλον τους. Στην τυπική ανάπτυξη, τα νεογνά, κατά τις πρώτες 6 εβδομάδες, επιδεικνύουν αξιοθαύμαστη ευαισθησία στα κοινωνικά ερεθίσματα. Τα νεογνά επιδεικνύουν μια ιδιαίτερη έλξη προς τους ανθρώπους, ιδιαίτερα στους ήχους, τις κινήσεις και τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου προσώπου. Στην ηλικία των 5 μηνών τα βρέφη επιδεικνύουν ευαισθησία σε πολύ μικρές αποκλίσεις του βλέμματος κατά τις αλληλεπιδράσεις με τους ενήλικες, χαμογελώντας και παρακολουθώντας λιγότερο τον ενήλικα όταν το βλέμμα του μετατοπίζεται.

Σε αυτά τα πρώιμα στάδια της ανάπτυξης, η κατεύθυνση του βρέφους προς τα κοινωνικά ερεθίσματα είναι ασυνείδητη (involuntary) παρά εσκεμμένη (intentional). Εσκεμμένη κατεύθυνση στα κοινωνικά ερεθίσματα , όπως το να στρέφει το βρέφος το κεφάλι του όταν ακούει να το καλούν, αναπτύσσεται μεταξύ 5-7 μηνών. Το ιδιο διαστημα και μεχρι την ηλικία των 6 μηνών, το βρέφος είναι ικανό να στρέφει την προσοχή του προς τα ορατά αντικείμενα που κοιτάζει και η μητέρα του.

Αδυναμία στην ικανότητα μετατόπισης της προσοχής στα κοινωνικά ερεθίσματα αποτελεί βασικό έλλειμμα στον αυτισμό.

Joint attention (κοινή προσοχή)

Aναφέρεται στην ικανότητα του βρέφους να « συντονίζει την προσοχή του μεταξύ αντικειμένων και ανθρώπων που αλληλεπιδρούν με σκοπό να αποκτήσει γνώση των αντικειμένων ή γεγονότων».

Συμπεριφορές κοινής προσοχής αποτελούν:

1. το μοίρασμα της προσοχής (δηλ ακολουθώ το βλέμμα του ενήλικα προς ένα αντικειμενο η γεγονός)

2. η κατευθυνση της προσοχής προς το άλλο άτομο.

Πολλά βρέφη έχουν αναπτύξει αυτή την δεξιότητα μέχρι την ηλικία των 12 μηνών.

Η κοινή προσοχή αποτελεί προγνωστικό παράγοντα για την μελλοντική ανάπτυξη των δεξιοτήτων ομιλίας στα παιδιά με αυτισμό.

Αttention to Distress (προσοχή στο συναίσθημα της δυσφορίας)

Mέχρι την ηλικία των 4-6 μηνών, το βρέφος έχει την ικανότητα να παρακολουθεί τις συναισθηματικές αντιδράσεις των άλλων και να ανταποκρίνεται διαφορετικά στα πρόσωπα, επιδεικνύοντας διαφορετικά συναισθήματα. Επιδεικνύει πιο πολλά συναισθήματα προς τα πρόσωπα που του χαμογελούν έναντι των ουδέτερων ή θλιμμένων προσώπων.

Μεταξύ 9-12 μηνών έχει καθιερωθεί η ικανότητα το βρέφος να αποζητά συναισθηματικες πληροφορίες από το πρόσωπο του ενήλικα, όταν παρουσιάζεται ένα αμφισβητούμενο ερέθισμα (δηλ το βρέφος κοιτλα τον ενήλικα για να λάβει περισσότερες πληροφορίες).

Επιπρόσθετα μέχρι την ηλικία των 2 ετών το παιδί αρχίζει να ανταποκρίνεται με συμπεριφορές βοήθειας και ανακούφισης (πχ δινει φιλάκι και παιρνει αγκαλίτσα) σε άτομα που εκφράζουν δυσφορία/ θλίψη.

Η ευαισθησία και η προσοχή στα συναισθηματικά σημάδια των άλλων μπορεί να αυξήσει το κίνητρο και τις ευκαιρίες για εμπλοκή σε κοινή προσοχή, ώστε να διευκολυνθεί η απόκτηση δεξιοτήτων κοινής προσοχής στα παιδιά με αυτισμό.

Dawson, G., Toth, K., Abbott, R., Osterling, J., Munson, J., Estes, A., & Liaw, J. (2004). Early Social Attention Impairments in Autism: Social Orienting, Joint Attention and Attention to Distress. Developmental Psychology, 40(2), pp. 271-283

Στην εισαγωγή του συγκεκριμένου άρθρου περιγράφονται πολύ ωραία οι διαφοροποιήσεις στην ορολογία, όταν αναφερόμαστε στις λεπτές εκφάσεις της εμπλοκής του βρέφους με τον ενήλικα.

H αναγνώριση των συμπτωμάτων που κάνουν ένα μικρό παιδί να αποκλίνει από την τυπική ανάπτυξη μπορεί να επιτρέψει την πρώιμη ανίχνευση του αυτισμού.

Στο παρών άρθρο, κατά την εισαγωγή, δίνονται οι ορισμοί των εξής λεπτών εννοιών: social orienting, joint attention και attention to distress.

Social orienting (μετατόπιση της προσοχής προς τα κοινωνικά ερεθίσματα)

Tα παιδιά με αυτισμό εμφανίζουν δυσκολία να κατευθύνουν αυθόρμητα το βλέμμα τους σε κοινωνικά ερεθίσματα που συμβαίνουν φυσικά στο περιβάλλον τους. Στην τυπική ανάπτυξη, τα νεογνά, κατά τις πρώτες 6 εβδομάδες, επιδεικνύουν αξιοθαύμαστη ευαισθησία στα κοινωνικά ερεθίσματα. Τα νεογνά επιδεικνύουν μια ιδιαίτερη έλξη προς τους ανθρώπους, ιδιαίτερα στους ήχους, τις κινήσεις και τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου προσώπου. Στην ηλικία των 5 μηνών τα βρέφη επιδεικνύουν ευαισθησία σε πολύ μικρές αποκλίσεις του βλέμματος κατά τις αλληλεπιδράσεις με τους ενήλικες, χαμογελώντας και παρακολουθώντας λιγότερο τον ενήλικα όταν το βλέμμα του μετατοπίζεται.

Σε αυτά τα πρώιμα στάδια της ανάπτυξης, η κατεύθυνση του βρέφους προς τα κοινωνικά ερεθίσματα είναι ασυνείδητη (involuntary) παρά εσκεμμένη (intentional). Εσκεμμένη κατεύθυνση στα κοινωνικά ερεθίσματα , όπως το να στρέφει το βρέφος το κεφάλι του όταν ακούει να το καλούν, αναπτύσσεται μεταξύ 5-7 μηνών. Το ιδιο διαστημα και μεχρι την ηλικία των 6 μηνών, το βρέφος είναι ικανό να στρέφει την προσοχή του προς τα ορατά αντικείμενα που κοιτάζει και η μητέρα του.

Αδυναμία στην ικανότητα μετατόπισης της προσοχής στα κοινωνικά ερεθίσματα αποτελεί βασικό έλλειμμα στον αυτισμό.

Joint attention (κοινή προσοχή)

Aναφέρεται στην ικανότητα του βρέφους να « συντονίζει την προσοχή του μεταξύ αντικειμένων και ανθρώπων που αλληλεπιδρούν με σκοπό να αποκτήσει γνώση των αντικειμένων ή γεγονότων».

Συμπεριφορές κοινής προσοχής αποτελούν:

1. το μοίρασμα της προσοχής (δηλ ακολουθώ το βλέμμα του ενήλικα προς ένα αντικειμενο η γεγονός)

2. η κατευθυνση της προσοχής προς το άλλο άτομο.

Πολλά βρέφη έχουν αναπτύξει αυτή την δεξιότητα μέχρι την ηλικία των 12 μηνών.

Η κοινή προσοχή αποτελεί προγνωστικό παράγοντα για την μελλοντική ανάπτυξη των δεξιοτήτων ομιλίας στα παιδιά με αυτισμό.

Αttention to Distress (προσοχή στο συναίσθημα της δυσφορίας)

Mέχρι την ηλικία των 4-6 μηνών, το βρέφος έχει την ικανότητα να παρακολουθεί τις συναισθηματικές αντιδράσεις των άλλων και να ανταποκρίνεται διαφορετικά στα πρόσωπα, επιδεικνύοντας διαφορετικά συναισθήματα. Επιδεικνύει πιο πολλά συναισθήματα προς τα πρόσωπα που του χαμογελούν έναντι των ουδέτερων ή θλιμμένων προσώπων.

Μεταξύ 9-12 μηνών έχει καθιερωθεί η ικανότητα το βρέφος να αποζητά συναισθηματικες πληροφορίες από το πρόσωπο του ενήλικα, όταν παρουσιάζεται ένα αμφισβητούμενο ερέθισμα (δηλ το βρέφος κοιτλα τον ενήλικα για να λάβει περισσότερες πληροφορίες).

Επιπρόσθετα μέχρι την ηλικία των 2 ετών το παιδί αρχίζει να ανταποκρίνεται με συμπεριφορές βοήθειας και ανακούφισης (πχ δινει φιλάκι και παιρνει αγκαλίτσα) σε άτομα που εκφράζουν δυσφορία/ θλίψη.

Η ευαισθησία και η προσοχή στα συναισθηματικά σημάδια των άλλων μπορεί να αυξήσει το κίνητρο και τις ευκαιρίες για εμπλοκή σε κοινή προσοχή, ώστε να διευκολυνθεί η απόκτηση δεξιοτήτων κοινής προσοχής στα παιδιά με αυτισμό.